Wat je moet weten over de gevaren van kunstmatige intelligentie
Artificial Intelligence is allang geen toekomstmuziek meer. Steeds meer Nederlandse bedrijven en organisaties maken er dagelijks gebruik van. In 2024 gebruikte bijna 23% van de bedrijven met 10 of meer medewerkers AI-technologieën, een flinke stijging ten opzichte van vorig jaar (CBS). Deze AI-gebruikers genereren meer dan de helft van de totale omzet in het Nederlandse bedrijfsleven.
AI wordt vooral ingezet voor marketing, verkoop en administratieve taken. Meestal gebeurt dat via commerciële software. Grote bedrijven zijn koplopers in AI-adoptie, vooral omdat zij meer investeringsruimte, data en digitale infrastructuur hebben. Toch zijn er ook kleinere bedrijven, vooral in de ICT en zakelijke dienstverlening, die al volop gebruikmaken van AI.
De Sociaal-Economische Raad spreekt zelfs van een AI-revolutie. Wereldwijd wordt er flink geïnvesteerd in AI. De vraag is niet meer of we AI moeten gebruiken, maar hoe we dat verantwoord doen. Want hoewel AI veel kansen biedt om innovatie te versnellen en de productiviteit te verhogen, zijn er ook serieuze risico’s, vooral op het gebied van privacy en dataveiligheid.
Shadow AI en andere kostbare risico’s
Uit recent onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) blijkt dat veel medewerkers AI-chatbots zoals ChatGPT en Copilot gebruiken om werk te vergemakkelijken. Dit kan tijd besparen en saaie taken verminderen, maar het brengt ook gevaren met zich mee. Zo zijn er meldingen van datalekken waarbij persoonsgegevens, bijvoorbeeld van klanten of patiënten, onbedoeld met AI-tools werden gedeeld. Dit kan ertoe leiden dat de aanbieders van deze chatbots ongeoorloofde toegang krijgen tot gevoelige gegevens.
Veel medewerkers gebruiken deze tools op eigen initiatief, vaak tegen de afspraken van hun werkgever in. Dit vergroot het risico op datalekken. En zelfs als het gebruik van AI-chatbots is toegestaan, is het vaak niet conform de wetgeving. Organisaties moeten daarom scherp toezien op het verantwoord gebruik van AI.
Een opvallende bevinding komt uit het ‘Cost of Data Breach 2025’ onderzoek van IBM. Hieruit blijkt dat de kosten van datalekken in de Benelux stijgen, met gemiddeld 6 miljoen euro per incident. Daarnaast zijn datalekken vaak groter: steeds meer persoonsgegevens lekken uit. Interessant genoeg blijken bedrijven die AI gebruiken in hun beveiliging minder kosten te hebben dan bedrijven die dat niet doen.
Maar er is ook een schaduwzijde: ‘shadow AI’, waarbij werknemers ongeautoriseerde AI-tools inzetten. Deze onzichtbare AI-toepassingen zijn een geliefd doelwit voor hackers en kunnen leiden tot extra datalekken. Volgens IBM verhogen zij de kosten van een datalek gemiddeld met 200.000 euro.
Ook bij Nederlandse gemeenten groeit het gebruik van AI snel. Uit een rondvraag onder ambtenaren blijkt dat 74% ChatGPT gebruikt voor allerlei taken. Maar privacy blijft een groot risico. Zo worden gegevens vaak via gratis versies van AI-chatbots verwerkt, waarbij de invoer wordt gebruikt als trainingsmateriaal. Dit is problematisch, zeker bij gevoelige gemeentelijke informatie.
De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt daarnaast voor onduidelijkheden rond de trainingsdata van generatieve AI, die soms onrechtmatig verkregen materiaal bevat, waaronder persoonlijke gegevens. Omdat het niet mogelijk is om deze gegevens te verwijderen, voldoet ChatGPT niet volledig aan de Europese privacywet AVG.
Veilig AI-gebruik met SafeGPT
Gelukkig zijn er oplossingen die innovatie en veiligheid kunnen combineren. SafeGPT is zo’n AI-assistent, speciaal ontwikkeld met privacy en dataveiligheid als uitgangspunt. SafeGPT verwerkt data uitsluitend binnen Europa en voldoet volledig aan de AI-act en de AVG. Hierdoor kunnen bedrijven en overheidsinstanties AI inzetten zonder hun privacy- en compliance verplichtingen uit het oog te verliezen.
Een belangrijk kenmerk van SafeGPT is dat er geen machine learning plaatsvindt op gebruikersdata. Dit betekent dat de AI-modellen niet worden getraind met gegevens die klanten invoeren, wat de privacy maximaal beschermt. Daarnaast voldoet SafeGPT aan de strenge ISO27001-beveiligingsnormen en ondergaat het platform onafhankelijke audits en Data Protection Impact Assessments (DPIA’s).
Met SafeGPT kunnen organisaties dus profiteren van de voordelen van AI, terwijl ze tegelijkertijd de risico’s beheersen en de privacy van hun klanten waarborgen. Zo bouwen we samen aan een veilige en verantwoorde AI-toekomst.
